Ordu Üniversitesi (ODÜ) Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Zekai Tarakçı çinko minerali eksikliği yaşayan çocuklarda büyüme geriliğinin baş gösterdiğini söyledi.

Yrd. Doç. Dr. Zekai Tarakçı yaptığı açıklamada tahıla dayalı beslenmenin yüksek olduğu Türkiye'de gelir düzeyi düşük insanların büyük ölçüde çinko minerali eksikliği yaşadığını belirtti. Bu bölgede yaşayan çocukların çinko yetmezliğine bağlı olarak büyüme ve gelişme geriliği yaşadığını işaret eden Tarakçı "Çinko beyin gelişimi fonksiyonelliği açısından zorunlu bir mineraldir. Çocukların gelişiminde gerekli olan bu mineralin eksikliğinde büyüme geriliği çok fazladır. Çinko ayrıca yaraların
iyileşmesi hücrelerin çoğalabilmesi tadın algılanması bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi davranış ve öğrenme performanslarının artışı yağların taşınması gibi bir çok olayda etkili bir rol üstlenmektedir" dedi.

Çinko'nun çok farklı gıdalarda bulunduğunu da ifade eden Tarakçı "Bu kadar öneme sahip çinko istiridye başta olmak üzere kırmızı ve beyaz etlerde büyük oranda bulunur" diye konuştu.

ABD’li bilim adamlarının araştırmasında televizyonun çocukların şişmanlamasına yol açmakla kalmadığı aynı zamanda obez çocuklarda yüksek tansiyon sorununa da yol açabildiği saptandı.

HİCAGO - Araştırma 2003-2005 arasında obezlik tedavisi gören 4-17 yaş arası 546 çocuk ve genç arasında yapıldı. Araştırma sonucunda günde iki ila dört saat televizyon başında kalan çocuklarda yüksek tansiyon riskinin iki saatten az seyredenlere oranla 25 kat fazla olduğu belirlendi. Dört saatten fazla seyredenlerdeyse riskin diğerlerine göre 33 kat fazla olduğu görüldü.


California üniversitesinden Dr. Jeffrey Schwimmer ile ekibinin “American Journal of Preventive Medicine” dergisinde yayınlanan araştırmalarında ”Televizyon başında harcanan zaman ile obezite ve obez çocuklarda hipertansiyon arasında önemli bağlantı var” denildi.

Çok televizyon seyretmekle obezlik arasında bağlantı olduğu daha önceki araştırmalarda da ortaya konulmuştu. Bunun ise çok televizyon seyretmekle obez çocuklarda tansiyon yüksekliğini gösteren ilk araştırma olduğu belirtildi.

Tansiyon sorununun çocuklarda genellikle teşhis edilmediği ve saptanmaması halinde yüksek tansiyonun başta böbrekler olmak üzere organları yavaş yavaş tahrip ettiği belirtildi.

Bilim adamları araştırmalarının ailelerin özellikle obez ve yüksek tansiyonlu çocuklarının televizyon izleme saatlerini kısıtlamaları gerektiğini gösterdiğini söylediler.

Konya (AA)- Hamilelik döneminde yüksek düzeylerde ihtiyaç duyulan kolin folik asit ve riboflavin vitaminlerince zengin olan yumurtanın bebeğin bağışıklık sisteminin güçlenmesinde ve beyninin sağlıklı gelişmesinde önemli rol oynadığı bildirildi.
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sinan Parlat standart bir yumurtanın 65 gram kadar yüksek biyolojik değere sahip protein içerdiğini söyledi.
Bir yumurtada ortalama 6 gram yağ bulunduğunu dile getiren Parlat bunun yüzde 65-70'inin doymamış yüzde 30-35'inin ise doymuş yağ asitlerinden oluştuğunu bildirdi.
Tavuk yumurtasının paranın satın alabileceği en besleyici ve en ucuz gıda olduğunu vurgulayan Parlat şunları kaydetti:
''Yumurta yağda çözünebilen A D ve E vitaminleri ve suda çözünebilen B grubu vitaminlerce zengindir. Yumurta ayrıca tiroid hormonlarının sentezi için gerekli olan iyot ile sağlıklı diş ve kemikler için ihtiyaç duyulan fosfor bakımından da beslenme açısından yeterlidir. Hamilelik döneminde artan kırmızı kan hücresi formasyonu için gereksinim duyulan demir bakımından da zengin olan yumurtada bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi için gerekli olan çinko ve selenyum elementleri de bolca bulunmaktadır. Yumurta yine hamilelik döneminde yüksek düzeylerde ihtiyaç duyulan kolin folik asit ve riboflavin vitaminlerince de oldukça zengindir.''
Özellikle hamilelik dönemindeki yetersiz kolin ve folik asit alımının bebeğin beyin gelişiminin yetersiz olmasına ve doğum sonrası dönemde ciddi hafıza anormalliklerine veya kayıplarına yol açabildiğini ifade eden Parlat ''Bu yüzden hamilelikte düzenli yumurta tüketimi bebeğin bağışıklık sisteminin güçlenmesinde beyninin sağlıklı gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. Özellikle hamilelerin günde en az bir yumurta tüketmeleri son derece önemlidir'' dedi.

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Faruk Yorulmaz ABD'de yapılan bir araştırmanın klasik müzik dinleyen bebeklerin daha çabuk büyüdüğünü ve daha uyumlu olduklarını gösterdiğini bildirdi.

Müziğin kişinin psikolojisini ve beden sağlığını çok yakından etkilediğini belirten Yorulmaz araştırmaların iş yerlerinde çalınan hafif ve hareketli müziğin çalışanların yaptıkları işe konsantrasyonunu ve iş başarısını çok önemli ölçüde artırdığını gösterdiğini söyledi.

Müziğin stresi ve sıkıntıyı azaltarak ruh sağlığını da koruduğunu anlatan Yorulmaz anne karnındayken müzik dinletilen bebeklerin psikolojik gelişimlerinin daha iyi olduğu hırçın davranışlar yerine daha uyumlu davranışlar sergilediklerinin gözlendiğini belirtti.

ABD'de yapılan bir araştırmada klasik müzik dinleyen bebeklerin daha çabuk büyüdüğü ve daha uyumlu olduklarının gözlemlendiğini bildiren Yorulmaz ''Klasik müzik çalındığında bebeklerin kalp atışları ve nefes alıp vermelerinin daha düzenli hale geldiği belirlenmiştir'' dedi.

Anne ve babaların ergen yaştaki çocuklarıyla konuşmak için onları zorlamamaları gerekiyor.
Eskişehir’de 'Ergen ve Sorunları- Sınav ve Aile' konulu konferans veren psikolog Figen Erten Akdoğan anne ve babanın ergen çocuklarıyla konuşmak için zorlama yapmamaları gerektiği söyledi.

Kendi isteği ile anlatmasını bekleyin
Çok sayıda davetlinin izlediği konferansta 'Ergen ve sorunları’ konusunda konuşan psikolog Figen Erten Akdoğan ergenle konuşmak için zorlama yapmanın yanlış olduğunu belirtti. Ergen yaştaki çocuğun kendi isteğiyle bir şeyler anlatırsa onu dinlemek gerektiğini vurgulayan Akdoğan aile içinde yaşanan olayların da çocuklar üzerinde etki yarattığını söyledi. Akdoğan şöyle konuştu:

Eşler arasındaki ilişki çocuğa yansır
"Aile içinde eşler arasındaki ilişki çocuklara yansımaktadır. Eşiyle anlaşamayan mutsuz bir anne tüm sevgisini ve ilgisini çocuğuna verebileceği gibi tam tersine çocuğuna karşı saldırgan ve hoşgörüsüz bir tutum da sergileyebilir. Ergenle konuşmak için onu zorlamamak gerekir. Kendisi konuşma isteği ile gelirse onu dinleyin. Sizin istediğiniz zamanda konuşmak istemiyorsa onun konuşmak istediği herhangi bir zamanda dinlemeye hazır olacağınızı söyleyin. Verdiğiniz sözü tutun ve konuşmak istediğinde sakın geri çevirmeyin. Onunla konuşurken dinleme davranışınız çok önemlidir. Elinizde bir iş varsa onu bırakın ve sakin bir ortam yaratın."

İncinmesi kolay bir dönem
Ergenliğin yetişkinliğe bir geçiş dönemi olduğunu belirten Dr. Bengü Teke ise bu dönemde büyüme ve gelişmenin çok hızlı olduğunu cinsel özelliklerin ortaya çıktığını söyledi. Dr. Teke "Ergenlik daha fazla ilgi saygı olanak ve özene ihtiyaç duyulan incinmesi kolay bir zamandır. Ergenlik döneminde gençlerin yaşadığı sorunlardan biri de OKS ve ÖSS'dir. Gençlerin bu sınavlarla baş edebilmeleri için ergenlik sürecini sağlıklı geçirmeleri önemlidir. Bu noktada iş annelere babalara ve öğretmenlere düşmektedir" dedi.

Çocuğunuza okuyacağınız masalları seçerken bilişsel ve duygusal gelişim basamaklarını göz önünde bulundurmayı unutmamak gerekiyor.
Belli yaşlarda (karanlık canavar hayalet gibi soyut kavram ve kahramanlardan olumsuz etkilenebileceğini unutmayın. Bu sebeple kitap seçiminde azami dikkat göstermekte fayda var. Kitabı seçtiniz! Peki ne zaman ve nasıl okumalısınız?

•Masalı gün içinde keyif alacağınız zamanda ya da yatmadan önce okuyun.

•Masal okurken kullanacağınız ses tonu ifade mimik jest ve tavırlara dikkat edin.

•Şiddet içeren kitapları okumayın.

•Kitaptaki resimler üzerine konuşun; ama ilk önce çocuğunuzun fikrini alın.

•Sabırla okuyun. 10 kere bile aynı kitabı okumanızı isterse üşenmeden okumaya devam edin.

•Masalı her gün okumayı alışkanlık haline getirin.

•Bütün enerjinizle orada olun. Çocuklar sizin masalı sıkılarak anlattığınızı anında fark ederler. Çocuğunuz uyumak üzereyse yumuşak hareketliyse canlı bir ses tonu kullanın. Kelimeleri ne çok yayın ne de çok hızlı okuyun. Çocuğunuzun algılama düzeyini kontrol edin.

•Masal anlatırken "Sence bir sonraki sayfada ne olacak?" "Bu masalın sonu nasıl olabilirdi?" gibi sorularla çocuğunuzun bilişsel becerilerinin ve problem çözme yetisinin gelişmesine katkıda bulunmaya gayret edin.

•Masalı okuduktan sonra çocuğunuzun masalın bir resmini yapmasını isteyerek masalı onun gözünden görebilirsiniz.

•Sadece resimlerine bakarak masalı onun anlatmasını istemek de gelişimini destekleyecek bir etkinlik olabilir.

•Anne ve babaya düşen en önemli görev masalı sabırla okumak ya da anlatmaktır.

•Mimiklerinizi canlı tutun. Bir tiyatro sanatçısı gibi davranmanız gerekmiyor elbette; ama en azından el kol hareketleriyle canlılık kazandırabilirsiniz.

Masalı kapıyı açmak yemeğin altını kapatmak için kestiğinizde ve sayfayı çevirirken çocuğunuzu “Ay! Bakalım neler olmuş?” şeklinde cümleler kurarak meraklandırın.

•Masalı çocuğunuz oyun oynamaktan yorulduğu zamanlarda okumak daha iyi netice verir.

•Çocuğunuzun okuduğunuz masal üzerinde düşünmesini sağlayın. Sorularınıza cevap verirken ne demek istediğini tam olarak anlatamıyorsa bile sakın “ne dediğini hiç anlamadım” gibi bir cümle kurmayın. Başınızla onu onaylayın ve masalın ana fikrini anlatın.

•Çocuğunuzun bir kitabı okumasını istiyorsanız asla emretmeyin. "Şöyle bir kitap okudum. Çok güzeldi. Senin de okumanı isterdim." deyip kitabı çocuğunuzun odasına bırakın ve çıkın. Emin olun ki çocuğunuz o kitabı okuyacaktır.

•Kitap okuma saatlerini kendiniz için de bir zevk haline getirin. Yerlere minderler koyun meyve tabakları hazırlayın ve çocuklarla aynı hizada oturmaya dikkat edin.

•Masal kahramanını tarif ederken "aynı senin gibi" ya da "teyzene çok benziyor" gibi cümleler kullanırsanız çocuğunuzun hayal gücünü sınırlamış olursunuz.
Masalı kapıyı açmak yemeğin altını kapatmak için kestiğinizde ve sayfayı çevirirken çocuğunuzu “Ay! Bakalım neler olmuş?” şeklinde cümleler kurarak meraklandırın.

Kafein içeren kola ve çay gibi içecekler idrar söktürücü etkilerinden dolayı su kaybına sebep oluyor. Çocuğun ateşi varsa bunları içirmeyin.
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kliniği Şef Yardımcısı Dr. Ülkü Tıraş ailelere "Ateşli çocuğa kola ve çay içirmeyin" uyarısında bulundu. Bebeklik ve çocukluk çağında anne ve babaları en çok endişelendiren durumların başında "ateş" geliyor.

En çok 3 yaşın altında görülüyor
Aileler kendilerinde telaş uyandıran bu durumla sık sık karşı karşıya kalıyor. Enfeksiyon hastalıkları en sık olarak bağışıklık sistemi olgunlaşmasını henüz tamamlamamış olan 3 yaşın altındaki bebek ve çocuklarda görülüyor.

Bu açıdan anne ve babaların ateşin nasıl oluştuğu nasıl ölçülüp değerlendirildiği ateşe neden olan ciddi bakteri enfeksiyonlarının belirti ve bulgularının neler olduğu ne zaman ve nasıl tedavi edilmesi gerektiği konularında bilgi sahibi olması önem taşıyor. Dr. Ülkü Tıraş ateşin vücudun farklı virüs bakteri ve diğer mikroorganizmalarla savaşın nedeni ile ortaya çıktığını belirtti.

Ateş ölçümünde el yerine termometre kullanın
"Ateşin en sık görülen sebebi enfeksiyonlar olup çocuklar hayatlarının ilk beş-altı yılında çok sık viral enfeksiyona bağlı ateşli hastalık geçirebilir" diyen Tıraş ateşten şüphelenildiğinde çocuğun vücut ısısının mutlaka ölçülmesi gerektiğini işaret etti.
Traş çocuğun alnına dokunularak hissedilen vücut ısısının güvenilir olmadığını ifade ederek bu konuda termometre kullanımını önerdi.

İnsanlar için ortalama normal vücut ısısının 37 derece olduğunu bildiren Tıraş "Eğer çocuğunuzun vücut ısısı makattan 38 derece üzerinde kulaktan 37.8 derece koltukaltından 37.2 derece üzerinde ise ateşli kabul edilebilir" diyerek aileleri uyarıyor.

Doğru bilinen yanlışlar
Tedavi konusunda aileler tarafında çok fazla doğru bilenen yanlış uygulama yapıldığını bildiren Tıraş anne ve babaları dikkat etmesi gereken noktaları şöyle sıraladı:

-3 ay ve altındaki tüm bebeklerin mutlaka tıbbi değerlendirilmesi gereklidir

-Susuzluğu engellemek için vücut sıvısını eksik bırakmamak gerekir

-Yüksek ateş özellikle küçük çocuklarda hızlı su kaybına sebep olarak dehidratasyon yaratabilir. Su çorba meyve suları verilebilecek iyi seçeneklerdir. Kafein içeren kola ve çay gibi içecekler idrar söktürücü etkisinden dolayı su kaybına sebep olacağından içirilmesi engellenmelidir

-Yemek istemeyen çocuklar beslenmek için zorlanmamalıdır. Çocuğunuz ne yemek istiyorsa kabul edilebilir miktarlarda izin verilmelidir
-Okula giden çocuklar ateş 24 saat yükselmeyinceye dek evde istirahat etmelidir

-Alın şakaklar koltukaltı kasıklar ve bacak arkalarına ıslak ve ılık kompres uygulanması ateşi düşürmede oldukça etkili bir yöntemdir. Soğuk su ve alkol ateşte daha fazla yükselmeye sebep olabilecek titreme yaratacağından kullanılmamalıdır. Uygulanan kompresler sık sık değiştirilmelidir.

-Aşırı kıyafet giydirme ateşin daha fazla yükselmesine neden olabileceğinden çocukları çok az giydirmeli uyuturken giysiler daha da azaltılmalıdır

-389 dereceden daha düşük vücut ısısına sahip ateşli çocukların çoğunda eğer çocuğun genel durumu iyi ise ilaç ihtiyacı olmayabilir. 389 derece üzerinde ateşli ise asetaminofen veya ibuprofen içeren ateş düşürücüler çocuğunuzun yaşı ve kilosuna göre verilebilir. Çocuğunuzun yaş ve kilosuna göre önerilen dozu bilmiyorsanız doktorunuza danışmalısınız.

-12 yaş ve altındaki çocuklarda aspirinin ateş düşürücü olarak önerilmiyor.

Çocuğunuzu sürekli ikaz ettiğiniz halde bu uyarıları görmezden mi geliyor? Acaba yanlış nerede?
Anne-baba olarak sık sık ağzınızdan “yapma” kelimesi çıkıyor mu? “Şunu yapma” demenin çocuğa yol gösterici olacağını düşünüyor olabilirsiniz ancak uzmanlar çocukların “yapma” kelimesini çoğunlukla göz ardı ettiklerini ya da duymazdan geldiklerini söylüyor.

İşte çocuğa neden “yapma” dememeniz gerektiği ve asıl sizin yapmamanız gereken diğer dört şey:

“Yapma” demeyin

Anne-babalar çoğunlukla yapılmasını istedikleri şey yerine yapılmamasını istedikleri şeyleri belirtme eğilimindedirler. Oysa “yapma” kelimesi çoğunlukla o şeyi çocuğun aklına düşürmeye yarar. Örneğin 8 yaşında bir çocuğa “dolaba girme” dediğiniz zaman odadan çıktığınız anda yapacağı ilk şey dolaba girmek olacaktır. Onun yerine “bunu yapmanı istiyorum” “şunu yaparsan şu olur” demek daha etkili olacaktır.

“Neden” aramayın

Çocuk bir kuralı ihlal ettiğinde “neden böyle yaptın” ya da “bunu kim başlattı” demeyin. Bunun yerine olumlu şeylere odaklanın. Sorular çocuğu uzaklaştırır tarafsız ifadeler kendini rahat hissettirir. “Şu şekilde davranmanı istiyorum” ya da “şunun yapılması gerekiyor” deyin. Ve uzatmayın. Çok uzatmak sadece çocuğu tartışmaya karşı çıkmaya ve hatta yalan söylemeye teşvik eder.

Kıyaslama yapmayın

Çocuğunuza kız ya da erkek kardeşini davranış modeli olarak göstermeniz yararlı olmaz çünkü her çocuk kendine has ve farklıdır. Kıyaslamalar yapmak çocuğun özgüvenini zedeler onu motive etmeyeceği gibi öfke duymasına da neden olur. Dolayısıyla kıyaslamak yerine sadece olmasını istediğiniz şeyi belirtin.

Aşırı uzun açıklamalar yapmayın

Çocuğunuza bir sorununu çözümlemesinde yardımcı olurken siz ne kadar fazla konuşursanız çocuk da o kadar az düşünür. Çocuk ne kadar fazla konuşursa o kadar da fazla düşünür. Bir şeyi gereğinden fazla şekilde ayrıntılı olarak açıklarsanız çocuğun kavramasına engel olursunuz ve çocuk söylediklerinizin hepsini tek seferde anlayamayacağı için kısa sürede kendisini sizin sözlerinize kapatır.

Konuyu dağıtmayın

Çocuğunuz önemli bir sorun ile size geldiğinde ne yapmış olduğuna odaklanmayın. Bunun yerine ne hissettiğinizi anlatın ve daha fazla bilgi almaya gayret edin. Anne-babalar çocuklarını gerçekten dinlerlerse ergenlik döneminde uyuşturucu şiddet ya da diğer kötü alışkanlıklar konusunda daha rahat olmaları mümkün olur.

Çocuklara “yapma” demek çoğunlukla faydalı olmaz. Yetişkinlere “yapma” demenin etkili olup olmadığına ise bu önerileri ne şekilde değerlendirdiğinize bakarak siz karar verin.