[INDENT]

Amerika kuzey kızılderililerinin orman adamı gözüyle baktıkları ayıya saygı duyarlar. Bir ayı öldürdükleri zaman hayvandan özür diler ve ruhunun bir an önce ahrete gidebilmesi için dinsel törenler tertiplerler. İnanışlarına göre hayvanın ruhu basit bir törenle yatıştırılamıcağı için kafasını temizleyip bir sırığın ucuna geçirirler.
Bu geleneğe Kanada'dan başka Sibirya'nın Tunguz kabileleri arasında rastlanılmaktadır. Ora ormanlarının küçük açıklıklarında dumandan kararmış yarım düzine ayı kafatasının sergilendiği Avrupalı gezginler tarafından görülmüştür. Gezginler hayatlarına mal olacağım bildikleri için müzelere götürmek istedikleri halde bu kafataslarına el sürmeye cesaret edememişlerdir. Tunguzlar ayı eti yemedikleri gibi bunu kızak köpeklerine de yedirmezler.

Bu yerlilerin davranışı korkudan çok dine dayanır. Yoksa ayılar insanlık için hiç bir zaman bir tehlike olmamışlardır. İnsanlarla ayılar arasındaki boğuşmalara dair birçok hikâye anlatılırsa da eldeki deliller bir ayının insana saldırmasının tesadüf sonucu olduğunu veya ayının insan tarafından kızdırılmasından ileri geldiğini göstermektedir. Ayılar çoğunlukla yumuşak başlı ve özellikle İçendi kendilerine yeterli yaratıklardır.
Ayının insanla boğuşurken düşmanına sarıldığına ve onu kollarının arasında sıkarak öldürdüğüne dair anlatılanların da aslı yoktur. Saldırıya geçtiği vakit düşmanına genellikle pençe atar. Ağır kollarının müthiş kuvveti ise tırnaklarını düşmanının vücudunun oldukça derînine kadar saplar.

[INDENT]Ayı hantal yürüyüşünden ötürü tâ uzaktan tanınır. Ayılar düztabandırlar bundan ötürü de yürürken ayak tabanlarının tekmilini yere basarlar. Normal olarak ağır hareketli iseler de gerekirse hantal hantal koşabilirler. Fakat yürümeyi koşmaya tercih ederler. Çoğu ağaca tırmanabilirse de bir kısmı bu işe göre fazla iri ve ağırdır. Hepsi de iyi yüzücüdür. Özellikle kutup ayısı suda uzun zaman kalabilecek yapıdadır.turkeyarena.com
Ayıların şaşılacak kadar çok çeşidi vardır. Bu hayvanların bilimsel aile adı «Ursidae» dir. Hepsinin vücutlarını sıcak tutan sık tüylü postları yuvarlak kulakları içeri çekilemeyen tırnakları ve körelmiş bir kuyrukları vardır. Ayıların çoğunluğu siyahsa da kahverengimsi tonlar da çok görülür. Yalnız kutup ayısı beyazdır.
Ayıların görüşleri zayıf işitme duyguları ise ortadır buna karşılık koku alma duyguları gerçekten keskindir. Nerede yiyecek olduğunu ve havanın değişip değişmeyeceğini burunları sayesinde öğrenirler.
Ayılar Kuzey Yarımküresi hayvanıdırlar. Ekvator'un güneyinde;
sadece Güney Amerika'da Andiarm kara ayısı'na Taslıyoruz. Afrika ile Avustralya'da ise hiç ayı yoktur. Çoğu da Kuzey Amerika'nın kuzeybatısı ile Asya'nın kuzeydoğusunda yaşar. En büyük ayılar da esasen dünyanın bu iki bölgesindedir. Milyonlarca som balığı her yıl yumurta dökmek için bura nehirlerinin yukarı boylarına akın eder. Hayat süreleri dolunea ela ölür ve ayılar tarafından yenilirler. Ayıların ölen ve can çekişen som balıklarını yemek üzere toplaştıklarma şüphe yoktur. İrilikleri de hiç değilse kısmen bu zengin yiyecek rejiminden ileri gelîr.[/INDENT]

[INDENT]Kışı uyku ile geçiren ayılar hayli Şişmanladıkları sonbaharda inlerine girer ve ilkbahar başlarına kadar buradan çıkmazlar. İnlerine çekilmeden önceki birkaç günü yemek yemeden geçirirler ilkbaharda inlerinden çıktıkları vakit de önce bol soğuk su içerler sonra da azar azar yemeye başlarlar.
Ayı bütün kışı derin uykuda geçirebilirse de kelimenin tam anlamıyla kış uykusuna yatmaz. Vücut ısısı normal kalır. Vakit vakit de uyanıp kışın ılık günlerinde ininden çıktığı olur. Gerçek bir kış uykusuna yatan hayvanların uykusu son derece derin bir uyuşukluk halidir. Böylelerinin vücut ısısı da havanınkinden sadece birkaç derece yüksektir.turkeyarena.com
Ayı yavruları kışın dünyaya gelir. Ayıların dünyasında ikiz çok görülürse de bu genel kaide değildir. Yavrular doğuşta çok ufaktırlar. Yüz kiloluk bir dişi her biri 180-350 gramdan ağır çekmeyen ikizler doğurabilir. Yavrular çabuk büyürler. Anneleri bebekliklerinde onlara bol sevgi gösterir ve onları her tehlikeden korur. Yavruları yorulduğu zaman onları sırtında dahi taşır. Bir keresinde bir dişi ayının dört küçük yavrusu etrafında oynaşırken dik bir yamaca tırmanacağı tutmuştu. Kardeşlerinden daha ziyade yorulmuş bulunan yavrulardan biri bir kayanın üstüne tırmanarak oradan annesinin sırtına atladı. Küçük
yaramaz bundan sonra tırnaklarım annesinin kürküne geçirerek rahat rahat yol aldı. Öbür yavrular ise onları yürüyerek takip ettiler.
Baba ayı annenin aksine ailesiyle hiç ilgilenmez. Halbuki ayılar flört devresinde eşlerine çok sevgi gösterirler. Sık sık art ayaklarının üzerine dikilip birbirlerini kucakladıkları ve sevdikleri dahi görülür. Ne çare ki bu hal kısa sürelidir. Aradan bir ay geçmeden Erkekle dişinin birbirlerine karşı hiç bir ilgileri kalmaz.
Dişi bundan sonraki iki yıl süresince karşı cinse hiç ilgi göstermez ve bütün vaktini ailesini geçindirmeye ayırır. Erkek ise başını alır gider veya başka erkeklerle arkadaşlık eder. Kışın uykuya da tek başına yatar.[/INDENT]

[INDENT]Ayıların köpeklerin en yakın akrabaları olduklarını biliyor muydunuz? Hantal ayıyla çevik ve hızlı köpek arasında gerek görünüş gerekse davranış itibariyle dünyalar kadar fark vardır. Fakat milyonlarca yıl önce ikisi de aynı hayvandılar.
Fosil kalıntılarını inceleyen uzmanlar köpeklerle ayıların arasındaki kayıp halkayı keşfetmişlerdi

Bu garip fosil »köpekayı» (Hemicyon veya yarımköpek) her iki hayvanın özelliklerini göstermektedir. Kalıntıları Miyosen Devri kayalarında bulunmuştur.
İnsanların gördüklerini yazıyla kaydetmesini öğrenmelerinden çok önce dünyada çeşitli ayı türleri dolaşmaktaydı. Avrupa'nın büyük mağara ayıları gelmiş geçmiş ayıların hepsinden bu arada bugünün devleri sayılan Kodiak ve kutup ayılarından daha büyüktürler. Bu ayılar tarih öncesi devirlerinde çok boldular fakat ilkel insanların dünya sahnesine çıkmasıyla tarihe karışmışlardır. Büyük ayıların kalıntılarının yanında taştan oklar kılıçlar ve baltalar bulunmuştur. [/INDENT]

[INDENT]Amerika kara ayısı» (Euaretos) hayvanat bahçesindeyken insana sevimli görünürse de tabiatta enikonu ürkektir bir insanın yaklaştığını hisseder etmez o bölgeden uzaklaşır. Meselâ bir avcı Britanya Kolombiya'sının kuzeyinde avlanırken birdenbire çalıların arasında otlayan küçük bir kara ayıyla karşılaşmıştı. Gürültüden ürken hayvan müthiş bir panik içinde kaçmaya başlamış bu arada takla atmış tekrar ayağa kalkmış ve şişman ayaklarının müsaade ettiği kadar hızlı bir koşu tutturmuştu. Bir kılavuz aynı ayıya 8 Km. ötede rasladığı sırada hayvan çalıları ezerek ve kendi cüssesindeki bir hayvanın on ikisi kadar gürültü yaparak tam hızla kaçmaya devam ediyordu.
Amerika kara ayısı insanlardan korkmakla beraber insanlara ait öte beriye özellikle yenilebilir maddelere duyduğu meraka karşı koyamaz. Sabıkalı bir kamp hırsızıdır. İlk baskınını genel olarak gece yapar. Bu ilk baskından kazançlı çıktığı takdirde yağmalarını tekrarlayacaktır. Ayı çadırları her ziyaretinden sonra daha ziyade cesaret bularak ziyaret saatini her defasında daha öne alır. Ayıların bol olduğu bir bölgede kamp kurduysanız geceleyin öte berinizi aşıran ayının sonunda güpegündüz kampa girdiğini görürseniz şaşmayın.[/INDENT]

[INDENT]Amerika kara ayısı ağaca tırmanır. Kuvvetli kollariyle bir gövdeye sarıldıktan sonra önce bir ayağını sonra öbürünü ileri atarak ağaca tırmanır ve aynı şekilde aşağı iner. Bu hayvanın vaktinin büyük bir kısmını neden ağaca tırmanmakla geçirdiği zooloji bilginlerini çok düşündürmektedir. Ağacın tepesinde canının çekebileceği bir şey olmadığı gibi yerde de korkabileceği tabiî düşmanı yoktur. Belki de ağacın tepesinde bir arı kovanı bulmayı ummaktadır. Kanada'nm kuzey ormanlarında bir ağacın üzerinde gizlediğiniz bir teneke kutu veya her hangi bir paket meraklı kara ayı tarafından mutlaka parçalanacaktır. Ayı ihtimal o kutunun içinde yenilebilir bir şey olduğunu veya o cismin kendisinin yenilebileceğini düşünmektedir. Buna karşılık yerde bıraktığınız pakete elini bile sürmez.
Bir avcı bir keresinde bir koyun budunu kamptan uzak kalacağı birkaç gün süresince gizlemek istemiş ve iki çam ağacının üst dallan arasında gerdiği 15 metrelik bir ipe' bağlamıştı. Ayının gözlerinin zayıf olmasına rağmen üç gün sonra ip kesilmiş ve et de çalınmış bulunuyordu. Çok geçmeden bir kara ayı çıkageldi ve o iki yüksek ağacın arasında durarak orada başka et olup olmadığına bakmak üzere küstahça başını kaldırdı.
Kara ayılar iki yılda bir kere çiftleşirler. Flört sıcak yaz günlerinde başlar. Erkekle dişi bol sevgi gösterisinde bulunurlar. Fakat bunun kısa süreli olduğunu gördük. Aradan bir ay geçince iki sevgili birbirlerine yabancı kesilirler. Bu ayılar arkadaş canlısı olmamakla beraber kavgacı da değillerdir. Bazen bol böğürtleni olan yamaçlarda birkaç tanesinin yan yana karın doyurduklarını görebilirsiniz.[/INDENT]

[INDENT]Hasat mevsiminde doya doya yiyen ve şişmanlayan ayı hava soğumaya başlarken uyuşuk bir hal alır. Kendine kış için bir in bulup uzun uykusuna hazırlanmasının zamanı gelmiştir. Dikkatli ve temiz bir ayı bir kaya yığınının arasındaki oyuğu temizler veya gerekirse yerde kendine bir yenisini kazar. Daha tembel başka ayılar siper bir yerde veya sık çalıların arasında büzülür ve bir yandan ısınmaya çalışarak tatsız bir kış geçirirler.
Dişinin henüz uyuşuk durumda bulunduğu ocak veya şubat ayında in birden yatakhane halini alır. Çiftleşmenin üzerinden yedi ay geçmiştir. Dişi ilk seferinde tek yavru doğurursa da sonra genel olarak ikiz bazen de üçüz dünyaya getirir. Dördüz daha enderdir. Bir keresinde beş yavrulu bir dişi ayı görülmüştü.
Hayvan belki beşinci ayıyı evlât edinmişti zira dişi ayıların kimsesiz veya yolunu kaybetmiş ayı yavrularını evlât edindiklerine çok Taşlanmıştır.
Yeni doğan yavrular ortalama 22 - 23 santim uzunluğunda ve 180-350 gram ağırlığındadırlar. Bu durumda uzun bir süre kendi başlarına yaşayamazlar. Kürksüz kör ve dişsizdirler. Yavrular kırk gün ve kırk gece süresince uyumaktan karınlarını doyurmaktan ve uyuklayan annelerine sokulmaktan başka bir şey yapmazlar.
Ağırlıkları 2 kiloyu bulunca dış dünyaya bir göz atacak kadar büyümüş sayılırlar. Önceleri bacaklarının üzerinde sendelerse de vakit kaybetmeden rahatça yürümeyi öğrenirler. Anne en ufak bir tehlike karşısında yavrularını en yakın ağaca tırmandırır.
Kara ayı da bütün ayılar gibi bala düşkündür. Tecrübe sahibi olmuş ihtiyar bir ayı arılar tarafından sadece bir iki kere sokularak balı ağaçtan indirebilir. Fakat aç gözlü gençler bal çalarken arılar tarafından bol bol sokulur ve cıyak cıyak bağırırlar. Fakat bu bütün balı yiyip bitirmelerine engel olmaz.
Yavrular hızla büyümekle beraber iki yaşına gelinceye kadar yetişkin sayılmazlar. Dişinin olgunlaşması daha bile uzun sürer. İlk yavrusunu genel olarak üç yaşında doğurur. Ayı ilkbaharda ininden ayrıldıktan sonra sonbahara kadar buraya dönmez açıkta yaşar ve uyur.
Gece ile gündüzün kara ayı için fazla bir anlamı yoktur. Belli saatleri olmadığı için günün her saatinde ayakta olabilir. İyi bir yüzücüdür. Geniş nehirleri ve 8 -10 kilometre enindeki gölleri yüzerek aşabilir. Kara ayı karada da hızlı yürür. Gerekirse saatte 40 kilometre hızla koşu da tutturabilir. Fakat bu hızı uzun sürmez.[/INDENT]

Hafızaları çok güçlüdür. Mantıkları etkileyici romantik ve şiirseldir. Aşk, akıl, mantık ve erotizm, onları tarif eden reçetedir. Gizli aşkları yüzünden karmaşalar yaşayabilirler.